تعیین تکلیف آزمون‌های سرنوشت‌ساز 

سال ۱۴۰۵ برای جامعه آموزشی کشور با شرایطی متفاوت آغاز شد. رخدادهای امنیتی و جنگ اخیر، علاوه بر ایجاد نگرانی‌های عمومی، برنامه‌ریزی بسیاری از آزمون‌های ملی را نیز تحت تأثیر قرار داد و موجب جابه‌جایی زمان برگزاری این آزمون‌های سرنوشت‌ساز شد. این تغییرات در حالی رخ داد که میلیون‌ها داوطلب در حساس‌ترین مقطع تحصیلی خود قرار دارند و هرگونه ابهام در زمان‌بندی آزمون‌ها می‌تواند بر وضعیت روحی و روند آمادگی آنان اثر بگذارد. به همین دلیل مدت‌‌هاست که اطلاع‌رسانی دقیق و ارائه برنامه‌ای مشخص برای ادامه مسیر آزمون‌ها به یکی از مطالبات اصلی جامعه آموزشی تبدیل شده است. 
در همین راستا رضا محمدی، رئیس سازمان سنجش آموزش کشور، در نشستی خبری ضمن اعلام زمان‌های جدید برگزاری آزمون‌ها، از تمهیدات اجرایی و امنیتی پیش‌بینی شده برای برگزاری این رویدادهای ملی سخن گفت و تلاش کرد به بخشی از نگرانی‌ داوطلبان و خانواده‌ها پاسخ دهد. 
محمدی در این نشست با تأکید بر اهمیت اطلاع‌رسانی شفاف در حوزه سنجش و پذیرش، اظهار کرد: آگاهی‌بخشی دقیق به داوطلبان و خانواده‌ها علاوه بر افزایش اعتماد عمومی، به شکل‌گیری و نهادینه شدن «فرهنگ سنجش» در کشور کمک می‌کند. 
به گفته وی این سازمان مسئول تعیین استانداردهای ورود به آموزش عالی و بخشی از فرصت‌های شغلی است و به همین دلیل تصمیمات و اقدامات آن از حساسیت ویژه‌ای برخوردار است و پیش‌بینی‌پذیری برنامه‌های آزمونی یکی از مهم‌ترین مطالبات داوطلبان و خانواده‌هاست. به همین دلیل هرگونه تغییر در آزمون‌های مهم باید بر پایه مطالعات تخصصی و داده‌های علمی صورت گیرد. 
محمدی همچنین از هماهنگی‌های صورت‌گرفته با نهادهای مختلف برای برگزاری آزمون‌ها خبر داد و اعلام کرد: در جلسه‌ای با شورای امنیت ملی، بر برگزاری آزمون‌ها در زمان‌های پیشنهادی سازمان سنجش تأکید شده است. وی افزود: برای ارتقای کیفیت اجرا، شبکه ملی حفاظت و اجرای آزمون‌ها تشکیل شده و در استان‌ها نیز از ظرفیت استانداری‌ها و دستگاه‌های اجرایی برای ارائه خدمات مطلوب‌تر به داوطلبان استفاده خواهد شد. 

زمانبندی آزمون سمپاد و نمونه دولتی
مدارس استعدادهای درخشان و نمونه دولتی همواره یکی از مهم‌ترین مقاصد آموزشی برای دانش‌آموزان مستعد کشور بوده‌اند. رقابت برای ورود به این مدارس هر ساله صدها هزار دانش‌آموز را درگیر می‌کند و به همین دلیل نحوه برگزاری آزمون‌ها و اعلام نتایج از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بر همین اساس رئیس سازمان سنجش در بخش دیگری از سخنان خود به آزمون‌های ورودی مدارس استعدادهای درخشان و نمونه دولتی پرداخت و گفت: فرآیند ثبت‌نام این آزمون‌ها از هفتم تا بیست‌وسوم اردیبهشت‌ماه انجام شده و آزمون به صورت همزمان در سراسر کشور صبح روز جمعه ۲۹ خردادماه برگزار خواهد شد. 
‌وی با اشاره به این‌که برای نخستین بار مسئولیت طراحی، اجرا و اعلام نتایج آزمون سمپاد بر‌عهده سازمان سنجش قرار گرفته است، افزود: امسال دفترچه راهنمای آزمون با رویکردی آموزشی و قابل فهم برای دانش‌آموزان تدوین شده و بخشی نیز برای آگاهی‌بخشی به والدین و مشاوران در آن گنجانده شده است. 
محمدی اعلام کرد نتایج آزمون‌های سمپاد و نمونه دولتی در دهه نخست مردادماه منتشر می‌شود. 
‌به گفته وی، این آزمون‌ها در ۴۱۸ شهرستان و با همکاری ۴۳۶ اداره آموزش‌وپرورش برگزار خواهد شد. در مجموع ۵۱۶ هزار و ۲۰۸ نفر برای شرکت در این آزمون‌ها ثبت‌نام کرده‌اند که ۵۳ درصد آنان را دختران تشکیل می‌دهند. همچنین ۳۳۸ داوطلب توان‌خواه نیز در این آزمون‌ها حضور خواهند داشت. 

برگزاری آزمون کارشناسی ارشد در 18 و 19 تیر
آزمون کارشناسی ارشد که یکی از مهم‌ترین رقابت‌های علمی کشور محسوب می‌شود، امسال با تغییر زمان برگزاری و شرایط خاص اجرایی همراه بوده است‌؛ موضوعی که موجب بلاتکلیفی موقت بسیاری از داوطلبان شد. به گفته رئیس سازمان سنجش، بیش از ۵۵۲ هزار نفر در آزمون کارشناسی ارشد سال ۱۴۰۵ ثبت‌نام کرده‌اند. 
در همین راستا محمدی عنوان کرد: داوطلبان می‌توانند تا ۱۱ خردادماه نسبت به ثبت‌نام مجدد یا ویرایش اطلاعات خود اقدام کنند و امکان تغییر حوزه امتحانی، گروه آزمایشی و رشته نیز برای آنها فراهم است. 
‌براساس اعلام محمدی، آزمون کارشناسی ارشد در روزهای ۱۸ و ۱۹ تیرماه برگزار می‌شود و نتایج اولیه در نیمه دوم مردادماه منتشر خواهد شد. 
سازمان سنجش همچنین تلاش می‌کند نتایج نهایی به‌موقع اعلام شود تا آغاز سال تحصیلی با مشکل مواجه نشود. 

سرنوشت کنکور سراسری و پذیرش دانشجو-معلم
جذب دانشجو-معلم و تأمین نیروی انسانی آموزش‌وپرورش در سال‌های اخیر به یکی از موضوعات مهم نظام آموزشی تبدیل شده و همزمانی آن با کنکور سراسری حساسیت این آزمون را افزایش داده است. 
رئیس سازمان سنجش در این‌باره گفت: با توجه به شرایط پیش‌آمده، آزمون پذیرش دانشجو-معلم و کنکور سراسری به‌صورت همزمان در روزهای ۲۹ و ۳۰ مردادماه برگزار خواهد شد. تفاوت این آزمون برای داوطلبان دانشجو-معلم، پاسخگویی به دفترچه اختصاصی شامل دو درس «سنجش استعدادهای معلمی» و «تعلیم و تربیت اسلامی» است. 
محمدی همچنین از تمدید مهلت ثبت‌نام کنکور تا پایان امروز خبر داد و گفت: تاکنون بیش از یک میلیون و ۸۰ هزار نفر در این آزمون ثبت‌نام کرده‌اند. 
‌به گفته وی تمامی تمهیدات اجرایی از جمله آزمون‌های عملی و تشریحی نیز پیش‌بینی شده است. 

جدال‌ بر سر شفافیت سؤالات کنکور
سال‌هاست کنکور سراسری به‌عنوان مهم‌ترین آزمون ورود به دانشگاه‌ها، با نقدها و پرسش‌هایی درباره شفافیت، نحوه طراحی سؤالات و میزان انطباق آنها با محتوای کتاب‌های درسی روبه‌رو است. در این میان، برخی کارشناسان و داوطلبان معتقدند انتشار پاسخ‌های تشریحی رسمی می‌تواند به رفع ابهامات موجود و افزایش اعتماد عمومی به فرآیند سنجش کمک کند اما آیا سازمان سنجش حاضر است برای پاسخ به این مطالبه، گام دیگری در مسیر شفافیت بردارد و پاسخ‌های تشریحی سؤالات کنکور را نیز منتشر کند؟ 
رئیس سازمان سنجش آموزش کشور، در پاسخ به پرسش جام‌جم در این خصوص، با اشاره به رویکرد این سازمان در قبال انتشار سؤالات آزمون‌ها گفت: در حوزه تخصصی سنجش و اندازه‌گیری در جهان، جایی را نمی‌بینید که آزمون برگزار و پاسخ سؤالات را منتشر کند. دلیل دیگر این است که چنین سؤالاتی باید در بانک سؤال قرار گیرند تا در موارد بعدی نیز بتوان از آنها استفاده کرد اما همان‌طور گفتم امنیت روانی متقاضیان بالاترین ارزش برای ماست و سازمان سنجش بلافاصله پس از برگزاری آزمون، سؤالات را منتشر می‌کند. 
محمدی ادامه داد: نکته دیگر این است که تمام سؤالات براساس سرفصل‌های مصوب آموزش‌وپرورش و در تعامل مستقیم با این وزارتخانه طراحی می‌شود‌؛ یعنی سرفصل‌ها اعلام می‌شوند، کمیته‌های برنامه‌ریزی ما شکل می‌گیرند و با تعامل با یکدیگر، انطباق کامل سؤالات با سرفصل‌ها، جدول‌بندی و تقویم سؤالات صورت می‌پذیرد. رئیس سازمان سنجش افزود: بنابراین سؤالات انطباق کامل با کتب درسی دارند. ‌
وی در ادامه با مقایسه رویکرد سازمان سنجش با نهادهای بین‌المللی افزود: بسیاری از ‌نهادهای بین‌المللی فقط ‌کلید را منتشر می‌کنند و حتی برای انتشار و بررسی یک کلید، هزینه‌ای هم‌انداز خود آزمون دریافت می‌کنند اما ما این هزینه را دریافت نمی‌کنیم و تمام خدمات بعدی را به متقاضیان ارائه می‌دهیم، چون باور داریم سازمانی دولتی هستیم. بنابراین از شفافیت کامل برخورداریم. 

سهمیه مدارس به جای سهمیه مناطق؟
در نظام پذیرش دانشجوی کشور، یکی از ابزارهای عدالت آموزشی، اعمال «سهمیه مناطق» در کنکور سراسری است بااین حال برخی کارشناسان معتقدند عده‌ای از داوطلبان ساکن در مناطق محروم (منطقه ۳) به دلیل حضور در مدارس خاص و برتر با تسهیلات بیشتری به سایرین رقابت می‌کنند! به این صورت که هم از امکانات آموزشی عالی آن مدارس بهره می‌برند و هم همچنان از سهمیه منطقه ۳ استفاده می‌کنند. در این میان این پرسش مطرح می‌شود که آیا این وضعیت با هدف اولیه سهمیه‌بندی مناطق همخوانی دارد؟ به عبارت دیگر، آیا زمان آن نرسیده که به جای «سهمیه‌بندی مناطق»، نظام «سهمیه‌بندی مدارس» جایگزین شود؟
محمدی در پاسخ به جام جم عنوان کرد: نکته‌ای که وجود دارد این است که تغییرات در نظام سهمیه‌بندی باید براساس تجارب زیسته، دانش و بررسی‌های نظام‌مند در این حوزه صورت گیرد. خیلی ساده نمی‌توان گفت چون یکی دو مدرسۀ خاص در برخی مناطق ایجاد شده و اتفاقات ناخوشایندی رخ داده ما کل سیستم آموزشی‌مان را دچار چالش کنیم. 
وی یادآور شد: در قالب بحثی پژوهشی و مطالعاتی، مرکز پژوهش سازمان سنجش ‌این موضوع را بررسی و صحت سنجی می‌کند، هرچند مواردی به ما نیز منتقل شده و صددرصد آن‌ را رد نمی‌کنیم‌؛ با این حال سهمیه‌بندی مدارس به جای سهمیه‌بندی مناطق مستلزم بررسی نظام‌مند است. 

تغییر عجولانه آزمون‌ها ممکن نیست 
با پیشرفت فناوری، بسیاری از کشورها به سمت برگزاری آزمون‌های آنلاین حرکت کرده‌اند اما نگرانی از نابرابری دسترسی داوطلبان به تجهیزات دیجیتال و آمادگی فنی آن‌ها، مانعی جدی برای تحول در کنکور سراسری ایران محسوب می‌شود. رئیس سازمان سنجش، با اشاره به تجربه چین در این خصوص توضیح داد: حتی این کشورها تا وقتی از دسترسی کامل و برابر همه متقاضیان به امکانات الکترونیکی اطمینان حاصل نکنند، آزمون‌های سرنوشت‌ساز خود را به‌صورت تمام‌الکترونیکی برگزار نمی‌کنند. 
 محمدی تأکید کرد که تغییر فوری و عجولانه سیستم آزمون‌ها ممکن نیست و این مسأله باید با بررسی‌های پژوهشی و علمی انجام شود. 
وی افزود: مرکز پژوهش سازمان سنجش این موضوع را بررسی خواهد کرد و در صورت ارائه نتایج به مراجع قانونی، هرگونه تغییر به نفع داوطلبان اجرایی خواهد شد.